SES GÜCÜ ve YOĞUNLUĞU

Bir ortamdaki yüksek gürültü seviyesi, o ortamda bulunmak ya da çalışmak zorunda kalan insanların sağlıklarını olumsuz yönde etkileyebilmektedir. Bu yüzden insanların bulunduğu ortamlarda çalışan makinaların ve cihazların gürültü seviyeleri belirli seviyelerin altında olması gerekmektedir.

Bu gürültü seviyeleri, ISO 3741-3747 ve ISO 9614-1&2 standartlarında belirtilmiştir. Bu standartlarda gürültü seviyelerinin nasıl ölçüleceği de belirtilmiştir.

Sound Power (Ses Gücü) ve Ses Yoğunluğu Ne Anlama Gelir?

Ses gücü, akustik enerjinin birim zamandaki oranıdır. Ses yoğunluğu ise birim alandan akan enerji akışıdır ve birimi ‘dir. Bu bağlamda ses gücü skalar bir büyüklüktür, ses yoğunluğu ise vektörel bir büyüklüktür.

Sound Field ( Ses Alanı) Nedir?

Ses alanı, en basit anlamı ile sesin bulunduğu bölgeyi ifade eder. Ses alanı sınıflandırılması ses dalgalarının davranışı ve hareket ettiği ortama göre yapılır ve ses alanı beş sınıfa ayrılır. Bunlardan ölçümü yapılabilen en önemli iki tanesi şöyledir:

Free Field (Serbest Alan) : ses idealize edilmiş serbest bir hacimde yayılır ve ortammda hiç yansıma olmadığı kabul edilir. Bu şart ancak iki şekilde sağlanabilir; ya açık havada ve zeminden yeterince uzak bir noktada ya da sesin tamamen absorbe edildiği anekoik odalarda. Serbest alan yayınımı ses basınç seviyesindeki ve ses yoğunluk seviyesindeki 6 dB düşüş ile karakterize edilir. Bu alandaki ses gücünün nasıl bulunacağı ISO 3745 standardında tanımlanmıştır.

Dağınık Alan: Ses birçok noktadan yansır ve bütün yönlerde eşit şiddetlerde ve olasılıkta hareket eder. Bu alana rezonant odasında yaklaşılabilir. Net yoğunluk sıfır olmasına rağmen, tek bir yöndeki ses basıncı için teorik olarak ilişkilendirilebilinir. ISO 3741 standardı bu konu ile ilgili detaylı bilgiler vermektedir.

Ses Yoğunluğu Nasıl Ölçülür?

Ses yoğunluğu ses basıncı ve parçacık hızının vektörel çarpımı olduğu için tek bir mikrofon ile ölçümü yapılamaz. Bununla beraber parçacık hızı basınç gradyeni ile ilgili olduğu için lineerleştirilmiş Euler denklemi kullanılarak birbirine yakın yerleştirilmiş iki mikrofon ile ölçülebilir. Bu prensip kullanılarak Sound Intensity Probe cihazları geliştirilmiştir.

 

 

Capture121212

 

Ses Gücünün Ölçülmesi: Ses Gücü (Sound Power) ölçümü iki türlü yapılabilir. Bunlardan bir tanesi Ses Basıncı (Sound Pressure) kullanılarak diğeri de Ses Yoğunluğu (Sound Intensity) kullanılarak yapılandır.

Ses Basıncı (Sound Pressure) Yöntemi: Bu yöntemde ölçümü yapılmak istenilen gürültü kaynağının çevresinde hayali bir yüzey oluşturulur. Bu yüzey dikdörtgenler prizması veya yarım küre şeklinde olabilir. Oluşturulan yüzey üzerinde çeşitli noktalara yerleştirilmiş mikrofonlardan ölçüm yapılır. Kullanılacak mikrofon sayısı uygulama yapılacak yüzey büyüklüğüne göre değişmektir. Bu yöntem ile ölçüm kısa sürede tamamlanmakla birlikte ölçüm yapılan ortamda geri plan gürültüsünün minimize edilmesi gerektiği için ortamın akustik yapısının çok iyi seviyede olması gerekmektedir.

cx1

Ses Yoğunluğu (Sound Intensity) Yöntemi: Bu yöntemde de Ses Basıncı yöntemine benzer şekilde ölçüm yapılır. Yine hayali bir yüzey varmış gibi, o yüzey üzerindeki belli noktalardan tek tek Sound Intensity Prob ile ölçüm alınır. Dolayısıyla zaman bakımından bu yöntem, diğer yönteme göre daha uzun sürmektedir. Diğer bir yandan bu yöntemde ölçüm yapılacak alanın akustik özelliklerinin çok iyi olması gibi bir şart yoktur. Bu yöntem özellikle gürültü kaynağı derecelendirilmesinde ve bina akustiği çalışmalarında yaygın olarak kullanılmaktadır.

cx2